Bir yem kantarda tartıldığında içinde hem besin maddeleri hem su bulunur. Farklı yemleri ve analiz sonuçlarını karşılaştırırken bu suyu hesaba katmamak yanıltıcı olabilir. Kuru madde hesabı, yemi analizindeki kuru madde yüzdesine göre aynı temelde değerlendirmeyi sağlar.
Doğal yem ile kuru madde arasındaki fark nedir?
Doğal yem, yemliğe koyduğunuz veya depodan çıkardığınız mevcut yem ağırlığıdır. Kuru madde (KM), aynı yemin içerisindeki su çıkarıldığında kalan bölümün ağırlığını ifade eder. Örneğin %35 KM içeren 100 kg silajda 35 kg KM ve 65 kg su vardır.
Doğal yem kilogramı ile kuru madde kilogramı birbirinin yerine kullanılamaz. İki yemin nem düzeyi farklıysa, aynı doğal ağırlıkta verilen yemler farklı miktarda KM sağlayabilir. Bir rasyon karşılaştırmasında analizdeki KM oranını ve besleme kaydındaki yem miktarını birlikte kullanın.
Yem kuru maddesi nasıl hesaplanır?
Hesaplama, tartılan yem miktarını analizde bulunan KM yüzdesiyle çarpar. Doğal yem miktarı kilogram, yüzde değeri ise yüz üzerinden alınır: KM (kg) = doğal yem (kg) × KM oranı (%) ÷ 100. Su miktarı aynı ağırlıktan KM çıkarılarak bulunur.
Belirli miktarda KM sağlamak için gereken yaş yem miktarı da ters işlemle bulunur: doğal yem (kg) = hedef KM (kg) ÷ KM oranı. Kendi yeminiz için analiz yüzdesini girerek kuru madde hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Örnek: silajda yem ve su miktarı
Nem değeri %65 olarak ölçülen bir silajın KM oranı %35’tir. Silaj analizinde yüzde toplamı 100 olacak biçimde nem ve KM birbirini tamamlar. Tartımda 1.000 kg silaj varsa 350 kg KM ve 650 kg su bulunur. 10 kg KM karşılığı yaş silaj miktarı 10 ÷ 0,35 = yaklaşık 28,57 kg’dır.
Bu bir kütle dönüşümüdür; yemlerin enerji, protein veya mineral değerini hesaplamaz. Laboratuvar örneği ile ambarda ve yemlikte tartılan yem aynı partiyi temsil etmiyorsa dönüşüm sonucu da o partiyi doğru anlatmaz.
Sonuçları güvenilir kılmak için hangi kayıtlar tutulmalı?
Numunenin hangi yem partisinden alındığını, analiz tarihini ve yemliğe verilen miktarın doğal ağırlık mı KM mi olduğunu yazın. Silaj ve balya gibi partilerde nem değişebileceğinden yeni numune gerektiğinde eski oranı otomatik olarak kullanmayın.
Rasyon veya hayvan besleme kararı, bu basit dönüşüm aracının kapsamına girmez. Besleme programı ve mineral dengesi için yem analiziyle birlikte hayvanın durumunu değerlendirebilecek veteriner hekim veya hayvan besleme uzmanına danışın.
- Numune alınan yem ve parti bilgisi
- Laboratuvar analizi ve analiz tarihi
- KM yüzdesi ve nem yüzdesi
- Doğal ağırlık veya KM olarak kaydedilen günlük miktar
Kaynak ve uygulama notu
Nebraska Extension kuru madde dönüşüm tablosu ve yem analizindeki besin maddelerinin KM temelinde karşılaştırılması yaklaşımını açıklar. Türkiye’deki yem partilerinin analiz değerini belirlemez.
Nebraska Extension — Feed Dry Matter Conversions
Örnekler yöntemi anlatır. İşletmenizin sonucu, kendi ölçüm ve kayıtlarınızla değerlendirilmelidir.